Tag: baśń o wężowym sercu

O czym jest ”Baśń o wężowym sercu albo wtóre słowo o Jakóbie Szeli”?

We wrześniu ukazała się trzecia powieść Radosława Raka nakładem wydawnictwa Powergraph ”Baśń o wężowym sercu albo wtóre słowo o Jakóbie Szeli” (https://www.taniaksiazka.pl/basn-o-wezowym-sercu-albo-wtore-slowo-o-jakobie-szeli-radek-rak-p-1289738.html). Chodzi o młodego autora kojarzonego z szeroko pojętą fantazją, choć jednoznaczna próba przypisania jego prozy określonemu gatunkowi skazana jest na niepowodzenie. W książce autor zabiera czytelników w podróż do innego świata z początku XVIII i XIX wieku, docierając do wypełnionego mitami wątku Jakuba Szeli, przywódcy powstania chłopskiego przeciwko polskiej szlachcie.

Kim był Jakub Szela?

W trzeciej powieści Raka Jakub Szela to Kóba, prosty chłop wychowany przez dziadka, podobnie jak sąsiedzi, który pracuje dla szlachty. Historia Szeli nie jest dobrze znana, wiele faktów, zwłaszcza z jego wczesnego życia, jest pełnych luk i niedoszacowań, ale chętnie przytacza się różne wersje wydarzeń z jego młodości. Rak, mając w tej materii bardzo dużo miejsca do pokazania się, zamierza te luki wypełnić na swój sposób, czyli mitem i baśnią.

Jak Szela jest przedstawiony w książce?

Prawdą jest jednak, że Raka nie interesują kluczowe wydarzenia historyczne z udziałem Sheli. Jeśli chodzi o dorastanie, autor pozwala sobie na wyobrażenie i refleksję w postaci opowieści wypełnionych po brzegi magią do tego stopnia, że realizm doskonale łączy się z baśnią. Dowiemy się więc, jak Szela oddała swoje serce pięknej Malwie, która nim gardziła. Dowiemy się, jak Kóba musiała „nieść” swojego konia na ramionach, jak stał się dębem i urodził wielu potomków.

Co jest prawdą w historii Jakuba Szeli?

Czy był bohaterem, który uwolnił uciskanych ludzi z jarzma panów, czy też był zdrajcą narodu i krwiożerczym mordercą? Jego postać na przestrzeni lat była różnie oceniana i w zależności od tego, kto tworzył teksty propagandowe i kulturowe, wszak Szela pojawiał się w Wyspiańskim czy Żeromskim. Książka ”Baśń o wężowym sercu albo wtóre słowo o Jakóbie Szeli” nie próbuje osądzać tego bohatera (jednak z dzisiejszej perspektywy taka ocena nie jest już możliwa).

Wizerunek Galicji w książce

Nie jest to więc opowieść o niesławnej zdobyczy, ale opowieść o galicyjskiej wiosce z początku XIX wieku, z wszystkimi jej kolorami społeczno-kulturowymi, choć wyraźnie ubarwionymi fikcją i na samym dole bardzo realistyczną. Rak świadczy o biedzie, głodzie i nierównościach społecznych w Galicji. Nienawidząc panów, którzy nim gardzą, a faktycznie przyczynili się do śmierci jego dziadka, chłopiec ucieka do lasu.

Zdjęcie utworzone przez freepik - pl.freepik.com
Co warto wiedzieć o książce ”Baśń o wężowym sercu albo wtóre słowo o Jakóbie Szeli”?

Baśń o wężowym sercu albo wtóre słowo o Jakóbie Szeli” napisał Radek Rak, autor, który identyfikuje się jako twórca fantasty. Rakowi udaje się zbudować opowieść z szacunkiem dla wierzeń i legend społeczności, które ożywają w powieści, chociaż autor często mruga do czytelnika, tu i ówdzie tka znak naszych czasów. Czyni to jednak z wdziękiem jako pisarz, nie naruszając równowagi tekstu.

Tło historyczne książki

Każdy, kto uważa, że w Polsce nie ma niewolnictwa, powinien poczytać o ustroju feudalnym lub sięgnąć do książki “Baśni o wężowym sercu”. Chociaż powieść jest fantastyczna, związek między chłopstwem a stanem wyższym został ukazany przez Raka z wiernością realiom tamtych czasów i z dużą precyzją. Czytelnik może napotkać przeróżne myśli, które dają początek niepokojącym analogiom do znanych wydarzeń z bliskiej lub dalekiej historii, co nie powinno dziwić, przecież zawsze jest chłop i jego pan. Konflikt społeczny między bohaterem indywidualnym (Szela) a zbiorowością (chłopstwo) i szlachtą jest już w pełnym rozkwicie przed rozpoczęciem akcji, co nie jest zaskakujące. Na tym to wszystko się jednak nie kończy. Jest to jednak dowód niezwykłej prozy Raka.

Kim był Jakub Szela?

Wiele napisano o Szeli jako jednej z najpotężniejszych postaci w historii i kulturze. Dla jednych był mordercą, rabusiem i diabłem, a dla innych zbawicielem i przywódcą. Często pojawiał się w literaturze. Podobno Jakub Szela:

  • był pierwszym świadomym przywódcą chłopskim,
  • bohater uciskanego ludu,
  • chłopskim król,
  • postanowił zemścić się na panach za poniżenie, niesprawiedliwość, przemoc i okrucieństwo.

Inni mówią, że Szela był tylko marionetką cesarskich urzędników niechętnych polskiej szlachcie, którą postanowił wymordować.

Dlaczego to taka dobra książka?

Należy zaznaczyć, że ”Baśń o wężowym sercu albo wtóre słowo o Jakóbie Szeli” to fantastyczna powieść z dwóch powodów. Po pierwsze, ma fantastyczne motywy, a po drugie fantastyczny sposób prowadzenia prozy. Ta powieść czyta się jak opowieść, opowieść wymieszaną z plotkami, baśniami i opowieściami ludowymi przedstawianymi w karczmie przy kuflu piwa. Autor tych opowieści tka pajęczynę, z której nie sposób się wydostać. Prawdziwy porządek miesza się z magią i boskością, a wiedźmy, diabły i przedwczesne stworzenia idą do ludzi. Niemniej historia stworzona przez Raka idzie dalej, jest bardziej uniwersalna, bo sięga początku.

Książka zdjęcie utworzone przez freepik - pl.freepik.com